Wielka lekcja w Puszczy Białowieskiej

Temat aktualny

Wielka lekcja w Puszczy Białowieskiej

Ostatnie znane wydarzenia dotyczące Puszczy Białowieskiej skłoniły nas do przypomnienia publikacji (pod redakcją prof. dr hab. Kazimierza Rykowskiego) pt. „Dziedzictwo zobowiązuje. 600 lat ochrony Puszczy Białowieskiej” zawierającej materiały Międzynarodowej Konferencji Naukowej z okazji 600-lecia ochrony Puszczy Białowieskiej, która odbyła się w dniach 11-12 września 2009 roku w Białowieży. Minie niebawem 8 lat od konferencji i siedem lat od publikacji materiałów konferencyjnych. Tytuł „Dziedzictwo zobowiązuje” jest w dzisiejszej sytuacji wyjątkowo i dramatycznie aktualny. Choć minęło tyle lat argumenty poruszane w czasie konferencji, przyjęte wnioski i konkluzje są dziś znacznie bardziej przekonujące i niestety nadal aktualne.

Poniżej, w załączniku, zamieszczamy treść artykułu pt. „Wielka lekcja w Puszczy Białowieskiej – rola dzikiej przyrody we współczesnej edukacji społecznej”, który jest dziełem dr Anny Kalinowskiej, dyrektorki Uniwersyteckiego Centrum Badań nad Środowiskiem Przyrodniczym i Zrównoważonym Rozwojem. „Pierwotna Puszcza w społecznym odbiorze jest symbolem narodowej tożsamości i wolności – pisze dr Anna Kalinowska – odwołują się do tego symbolu pisarze i poeci w utworach stanowiących kanon narodowego wychowania. Czy jednak współczesna edukacja społeczeństwa wykorzystuje wszystkie atuty jakie daje możliwość kontaktu z dziką, odwieczną przyrodą, czy służy jej ochronie dla przyszłych pokoleń? Jak pisze autorka „najbardziej czcigodny las a prastara puszcza to całkiem nie to samo” i przywołuje dosadne słowa nieodżałowanej prof. Simony KossakLas wyhodowany przez człowieka tak się ma do puszczy jak krowa do żubra, jak kundel wiejski do wilka, jak puszcza Notecka, Kampinoska i Niepołomicka do Puszczy Białowieskiej. Jak tombak do złota. Ona – ogromna, dzika i wolna – nie potrzebuje nas, by trwać przez dalsze tysiąclecia, nie potrzebuje naszych pił i rachitycznych sadzonek”.

Przypomnijmy, że kilkanaście dni temu na 41 sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO w Krakowie podjęto decyzję o natychmiastowym zaprzestaniu przez Polskę wycinki drzew w najstarszej części Puszczy Białowieskiej. Do Białowieży przyjedzie kolejna misja ekspertów, która oceni skutki obecnych działań resortu środowiska i rozważy, czy Puszcza Białowieska nie powinna trafić na Listę Dziedzictwa Zagrożonego. Członkowie UNESCO przypomnieli, że zwiększony wyrąb mógł mieć wpływ na zachowanie siedlisk i gatunków. Kolejny raport o stanie lasu Polska będzie musiała przedstawić UNESCO do grudnia 2018 r.

Pod Centrum Kongresowym ICE w Krakowie, gdzie obradował Komitet, demonstrację przygotowali ekolodzy. Naprzeciw nich stanęli zwiezieni ze wszystkich nadleśnictw przez Lasy Państwowe leśnicy, z jednakowymi transparentami z wyrazami poparcia dla ministra środowiska. W licznej grupie protestujących przeciw działaniom leśników i Ministerstwa Środowiska w Puszczy Białowieskiej był m. in. prof. Piotr Skubała (na zdjęciu obok), z Uniwersytetu Śląskiego, który był w 2013 r. gościem UCBS i autorem wykładu „Różnorodność biologiczna + potrzeba etyki ekologicznej”.

Komisja Europejska 13 lipca br. przekazała sprawę Puszczy Białowieskiej do rozpatrzenia przez Trybunał Sprawiedliwości UE. Komisja wnioskuje jednocześnie o wstrzymanie wycinki drzew w ostatnim dziewiczym lesie Europy do czasu, aż zapadnie wyrok. „Ponieważ wycinanie drzew przybrało znaczącą skalę, Komisja Europejska wnioskuje do Trybunału Sprawiedliwości UE, by strona polska natychmiast zawiesiła wycinki” – czytamy w komunikacie KE. Komisarze podkreślają, że dostępne dowody wskazują, iż wycinka drzew nie jest zgodna z celami ochrony Puszczy i przekracza środki, jakich można używać do zapewnienia zrównoważonego użytkowania lasu. Przypominają, że Trybunał może zobowiązać Polskę do wstrzymania wycinki, zanim zapadnie wyrok, i o to też Komisja zawnioskowała. Decyzja może zapaść nawet w ciągu dwóch najbliższych tygodni. Trybunał ma do tego prawo, jeśli uzna potencjalne szkody w Puszczy za poważne i przede wszystkim nieodwracalne. KE uważa, że wycinka drzew w Białowieży sprowadza takie właśnie ryzyko.

—————————

Artykuł dr Anny Kalinowskiej „„Wielka lekcja w Puszczy Białowieskiej – rola dzikiej przyrody we współczesnej edukacji społecznej” >…czytaj…<

  1. W 2009 r., z okazji Międzynarodowej Konferencji Naukowej „Dziedzictwo zobowiązuje – 600 lat ochrony Puszczy Białowieskiej”, przy głównej alei obok dyrekcji Białowieskiego Parku Narodowego i Muzeum Przyrodniczo-Leśnego BPN, na terenie Parku Pałacowego w Białowieży ustawiony został 4-tonowy głaz granitowy. Inskrypcja na nim umieszczona głosi: „Prastara Puszczo, trwaj wiecznie w swej potędze i pięknie i ucz nas jak kochać ojczystą przyrodę”.

(K. Walczak)