Formy współpracy między administracją samorządową miasta a sąsiadującym parkiem narodowym

Park narodowy to obszar wyjątkowy. Jego zasoby przyrodnicze podlegają szczególnej ochronie, która równocześnie powinna być prowadzona tak, by walory parku służyły szerokiemu gronu odbiorców. Pozwala to społeczności lokalnej na czerpanie zasobów z wartości środowiskowych, edukacyjnych, turystyczno-wypoczynkowych, kulturalnych i  historycznych parku. Parki narodowe sąsiadujące z administracyjnymi granicami stolicy i dużych metropolii to rzadkość. Na świecie istnieje tylko kilka takich przypadków. Takie usytuowanie parku względem miasta niesie za sobą wiele możliwości dla społeczności lokalnej. To możliwość prowadzenia edukacji ekologicznej, propagowania informacji środowiskowej, czy efektywnego promowania przyrodniczych walorów miasta i korzystania z nich przez mieszkańców i turystów. Chronione zasoby parku to bogactwo gatunków i krajobrazów, które niosą za sobą potencjał i możliwość rozwoju naukowego i turystycznego osób odwiedzających park.

Przykłady ze świata, a dokładniej z Korei Południowej (Seul) oraz Indii (Bombaj), pokazują, że współpraca dużego miasta i parku narodowego jest możliwa. Przy odpowiednim prowadzeniu dialogu, porozumieniu i współdziałaniu można stworzyć markę regionu i lokalny produkt, który jest rozpoznawalny na całym świecie. Są to miejsca, dla których przyjeżdżają turyści z całego świata. Okoliczni mieszkańcy szczególnie korzystają z wyjątkowych cech takich obszarów.

W Polsce również wstępuje ta wyjątkowa sytuacja, gdzie stolica graniczy z parkiem narodowym. Jest to przypadek, który niesie za sobą duże możliwości. Aby jednak wykorzystać go w pełni potrzebna jest współpraca między samorządami lokalnymi, a parkiem narodowym, z którym sąsiadują. By sprawdzić jakość istniejącej współpracy przeprowadzono wywiady ankietowe dotyczące współpraca między Warszawą (dzielnicami graniczącymi z parkiem i biurami urzędu m.st. Warszawa) i Kampinoskim Parkiem Narodowym. Wyniki porównano z  badaniami przeprowadzonymi w wybranych gminach aglomeracji miasta Poznania sąsiadującymi z Wielkopolskim Parkiem Narodowym.

Na podstawie przeprowadzonych badań można wysnuć wniosek, że w Polsce potencjał sąsiedztwa parku narodowego nie jest w pełni dostrzegany i odpowiednio wykorzystywany w materiałach informacyjnych miasta. Zwykle współpraca urzędów z władzami parku ogranicza się do koniecznego minimum narzuconego przez prawo. Każdy z samorządów zwraca uwagę na inne walory parku, dlatego promowanie jego zasobów różni się między gminami. Poza tym gminy eksponują niektóre walory bardziej, zapominając o innych, o dużym znaczeniu dla parku. W przypadku Kampinoskiego Parku Narodowego nie mówi się o tym że Puszcza Kampinoska należy do sieci MaB i jest Rezerwatem Biosfery, co mogłoby znacząco wpłynąć na jego postrzeganie przez okolicznych mieszkańców i odwiedzających park. Z kolei w Wielkopolskim Parku Narodowym eksponuje się głownie wartości turystyczne parku, pomijając nieco te edukacyjne i przyrodnicze.

Z badań wynika, że wprawdzie park narodowy postrzegany jest przez administrację samorządową jako szansa na promocję dla miasta i miejsce o walorach prozdrowotnych, wypoczynkowych i turystycznych, ale działania promocyjne i edukacyjne prowadzone przez Urząd m.st. Warszawy są niewystarczająco rozpoznawalne. Sprawia to, że wiedza mieszkańców stolicy nie jest poszerzana. Lepiej wygląda edukacja i promocja gmin sąsiadujących z Wielkopolskim Parkiem Narodowym. Równocześnie współpraca między urzędami a parkami narodowymi jest widoczna w działaniach takich jak: uzgadnianie planów zagospodarowania, odczyty, spotkania, czy coroczne imprezy np. „Dzień Ziemi”. Pracownicy urzędów (zarówno warszawskich jak i gmin pod Poznaniem) uznali, że korzystnym byłoby przeprowadzanie większej ilości imprez i spotkań edukacyjnych szczególnie z pracownikami parków narodowych.

Wniosek z przeprowadzonych badań, że należy większą uwagę zwrócić na edukowanie mieszkańców miast, jak również tworzenie materiałów promocyjnych i edukacyjnych; ich dystrybucję w miastach, tak by dotarły do szerokiego grona odbiorców. Ważne jest budowanie odpowiedniego wizerunku parku narodowego i jego zasobów.

Marta Goluch

Pełną pracę „Formy współpracy między administracją samorządową miasta a sąsiadującym parkiem narodowym na przykładzie Kampinoskiego Parku Narodowego i Wielkopolskiego Parku Narodowego” można znaleźć w bibliotece UCBS.